تئوری مفهوم سازی بنیادین و استقراء
لیکن سؤالی که در آن هنگام برای من مطرح شد تفاوت بین تئوری مفهوم سازی بنیادین (Grounded Theory) و استقراء (Induction) در چه می باشد. در ادامه توضیحات ارائه شده توسط آقای دکتر، مطالعات اینجانب در کتاب Research Methods for Business Students نوشته Mark Saunders به مفهوم جالبی به نام Research Onion رسید که می توان آن را "پیاز تحقیق" نیز نام گذاری کرد که وجه تسمیه آن نیز همان طور که در شکل زیر قابل مشاهده است، در ماهیت لایه-لایه آن می باشد.
در این نمایه، هر لایه بیرونی نشان دهنده یک حاکمیت ذهنی وسیعتر در مورد پژوهش می باشد؛ به طوری که محقق بایستی در ابتدا در مورد فلسفه تحقیق مورد نظر وی جهت اجرای پژوهش تصمیم گیری نموده و سپس به رویکرد تحقیق و استراتژی های آن و ... برسد.
همان طور که در تصویر نیز مشخص است، استقراء و قیاس دو رویکرد عمده تحقیق می باشند؛ حال آن که "تئوری مفهوم سازی بنیادین" یکی از چندین استراتژی قابل انتخاب توسط محقق جهت اجرای مطالعه علمی مورد نظر وی می باشند. استراتژی تحقیق برنامه ای کلی است که بیان می دارد چگونه در نظر دارید به سؤالات از پیش تعیین شده تحقیق پاسخ بگویید.
استراتژی تئوری مفهوم سازی بنیادین غالباً به عنوان بهترین نمونه برای رویکرد استقرایی مطرح میشود؛ لذا با توجه به جایگاه آن ها در پیاز تحقیق، یکسان دانستن این استراتژی با رویکرد استقرایی سادهاندیشانه است. بهتر است این استراتژی را به عنوان یک "تئوریساز" از طریق تلفیق روشهای استقرایی و قیاسی قلمداد نمود.
در تئوری مفهوم سازی بنیادین، جمعآوری دادهها بدون ایجاد یک چهارچوب تئوریک اولیه آغاز میگردد. تئوریها از درون دادههای جمعآوری شده و با اجرای یک سری مشاهدات استخراج میگردد. این دادهها منجر به ارائه یک پیشبینی شده که با مشاهدات بیشتر، مورد آزمونِ دوباره واقع میگردند که میتواند باعث تایید و یا رد پیشبینی اولیه گردد. رجوع مداوم این تئوری به دادهها برای ارائه و آزمون تئوری، سبب شده که برخی تئوری پایهای را رویکردی استقرایی/قیاسی بنامند، در نهایت با اجرای چنین رویکرد مستمری، تئوری مستخرجه از تحقیق بر پایه دادهها بسط و توسعه مییابد.
امیدوارم این موضوع مورد استفاده عزیزان قرار گیرد و آقای دکتر نیز راهنمایی های بیشتری در این زمینه ارائه فرمایند. این دو لینک جهت مطالعه بیشتر در این خصوص:
Grounded Theory (که به اختصار GT نیز نامیده می شود) در Wikipedia
دانشجویان دکترای حسابداری دانشگاه تهران - پردیس بین الملل کیش آموخته ها و دانسته های خود را در این وبلاگ به اشتراک می گذارند.